برگزاری وبینار همکاری¬های فرهنگی در دوران پسا کرونا

روز دوشنبه دوازدهم خرداد ماه وبینار همکاری¬های فرهنگی در دوران پسا کرونا با شرکت صاحب نظران ایرانی و روسی و با مشارکت چند نهاد فرهنگی و علمی ایرانی و روسی برگزار شد.

 

به نام خدا

 

گزارش برگزاری وبینار همکاری­های فرهنگی در دوران پسا کرونا

 

روز دوشنبه دوازدهم خرداد ماه وبینار همکاری­های فرهنگی در دوران پسا کرونا با شرکت صاحب نظران ایرانی و روسی و با مشارکت چند نهاد فرهنگی و علمی ایرانی و روسی برگزار شد.

 

‍ روز دوشنبه دوازدهم خرداد با همکاری تعدادی از نهادهای فرهنگی ج ا  ایران و روسیه وبیناری با عنوان “همکاری­های فرهنگی در دوران پسا کرونا” برگزار شد. در این وبینار که با حضور تعدادی از مدیران فرهنگی و استادان حوزه فرهنگ دو کشور برگزار شد، موضوع همکاری­های فرهنگی در موقعیت جدید، مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

 

 

 

 

نهادهای شرکت کننده

- مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی

- رایزنی فرهنگی سفارت ج ا ایران در فدراسیون روسیه

- کمیسیون ملی یونسکو در ایران

- دبیرخانه شورای سیاست خارجی ج ا ایران

- دانشگاه دولتی علوم انسانی روسیه

-  انتستیتو مطالعات گفت و گوی فرهنگها و تمدنهای روسیه

 - کلیسای ارتدکس روسیه

-  باغ موزه دولتی تزارهای سنت پترزبورگ

 

در این ویدیو کنفرانس افراد ذیل حضور داشتند:

 

مهمانان ایرانی

- آقای حجت الله ایوبی – دبیر کل کمسیون ملی یونسکو ج.ا.ایران

- آقای محمد باقر خرمشاد – دبیر شورای سیاست خارجی ج.ا.ایران

- آقای غلامعلی خوشرو – استاد دانشگاه

 - آقای قهرمان سلیمانی- رایزن فرهنگی سفارت ج ا ایران در فدراسیون روسیه

 

 

 

 

مهمانان روسی 

-آقای ولادیمیر یاکونین- رئیس شورای ناظران موئسسه مطالعات گفتگوی تمدنها

- آقای سرگی مارگدانوف- دانشیار کرسی منطقه شناسی و سیاست خارجی دانشگاه دولتی علوم انسانی روسیه

- خانم اولگا تارتیناوا – رئیس باغ موزه دولتی تزارها در  شهر سنت پترزبورگ

- اسقف سرگی زواناریوف – دبیر امور کشورهای خارجی اداره روابط خارجی کلیسای ارتدوکس

- خانم زابوتکینا - معاون دانشگاه دولتی علوم انسانی روسیه

 در ابتدا قهرمان سلیمانی ضمن خوشامد گفتن به مهمانان شیوع ویروس کرونا را به منزله دوره ای جدید از تاریخ حیات انسان معاصر توصیف کرد که در حوزه‌های مختلف زندگی تاثیر گذار بوده است و می­توان گفت بشر را وارد دوره ای جدید از تعامل کرده است و لازم است در خصوص این تعاملات گفت و گوهای نخبگانی شکل بگیرد و چاره اندیشی شود و این وبینار هم به همین مناسبت شکل گرفته است.

خانم زابوتکینا معاون بین الملل دانشگاه دولتی علوم انسانی روسیه ضمن تقدیر از این اقدام گفت: تعامل دو فرهنگ بیش از هر چیزی، احتیاج به گفتگو  با یکدیگر دارد. در دوره تازه فرهنگ ایران و روسیه در فضای همگرایی با هم حرکت می­کنند.. باختین در تئوری "منطق گفتگو" می­گوید: همیشه بین دو نفر اتفاق نظر وجود ندارد اما از رهگذر گفت و گو، حقیقت متولد می­شود. امیدوارم که این برنامه گفت و گویی بتواند راه‌هایی برای مقابله با ویروس کرونا و همکاری­های مشترک در این زمینه عرضه کند.

ولادیمیر یاکونین رئیس انستیتو مطالعات فرهنگ­ها و تمدن­ها در سخنانی گفت: اینکه ما در فضای مجازی با یکدیگر حرف می­زنیم بسیار بهتر از آن است که با یکدیگر سخن نگوییم. ما مدتهاست که با دوستان ایرانی تعامل داریم در برنامه امروز هم می­کوشیم موضوع همکاری­های فرهنگی بین دو کشور را به بحث بگذاریم.

عده ای در این روزها می­کوشند همه اختلاف نظرها را به کرونا مرتبط کنند اما مشکلات از قبل هم وجود داشته است. پروسه‌های اجتماعی و اقتصادی و سیاسی قرن بیست و یکم، فرهنگ و تمدن ما  را به آستانه هرج و مرج کشانده بود.

در مقاله ای که در فایننشنال تایمز چاپ شده بود، نویسنده چهار مشکل و خطر را برای این دوران برشمرده است. اول خطر مناقشه هسته ای است، اما خود او می­گوید که چنین مناقشه ای رخ نخواهد داد. خطر دوم نابودی هویت است. وقتی درخصوص مسائل مدنی سخن می­گوییم در خصوص فرهنگ­ها و سنت­های ملتهای مختلف حرف می­زنیم، کسانی می­کوشند جهان امروز را جهانی تجریدی و جدای از یکدیگر نشان دهند که هیچ چشم انداز روشنی ندارد.

هر کشوری فرهنگ و تمدن خود و چارچوب­های اداره خود را دارد. گروهی تلاش می­کنند از این کدهای تنوع و تکثر فرهنگی استفاده کنند و بر مبانی فرهنگی کشورها تاثیر بگذارند. اما در هر جامعه­ای مهربانی و محبت و دوست داشتن هست و اینها نقاط مشترک ماست. ما همیشه گفته ایم تنوع یکی از مبانی توسعه جامعه بشری است. همکاری­های فرهنگی و از همدیگر غنا پذیرفتن مبنایی است برای جلوگیری از اختلاف و مناقشه. ارزش­هایی که در کشورهای مختلف وجود دارد می­تواند مبنایی برای تعامل با یکدیگر باشد. ما اعتقاد داریم کمک به جامعه بشری برای توسعه، بر مبنای برابری و احترام و شفافیت است. گفت­وگوی فرهنگ­ها می­تواند کمک کند تا جوامع مختلف به همکاری­های بیشتری بپردازند.

دکتر خرمشاد دبیر شورای سیاست خارجی ج ا ایران در سخنان خود ضمن ضرورت برگزاری برنامه‌هایی از این دست، گفت: اجماعی بین نخبگان فرهنگی جهان وجود دارد که کرونا آثاری دارد که می­تواند بر دوره پس از خود اثر بگذارد. دکتر یاکونین از تحول در هویت، سخن گفتند. من به پنج اصل دیگر در خصوص این موضوع اشاره می­کنم. نخستین آنها تغییر سبک زندگی است به دلیل اتفاقاتی که در مبارزه با کرونا صورت می­گیرد نوعی سبک زندگی که با فاصله گذاری اجتماعی همراه است و در آن شرکت در محافل عمومی محدود می­شود و تغییراتی نظیر آن در دیگر حوزه‌های زندگی محقق می­شود.

  موضوع دوم که یکی از مصادیق پیامد اول است دیجیتالی شدن مجموعه تعاملات فرهنگی و اجتماعی و سیاسی و... است. سومین پیامد پدید آمدن نوعی جدید از همبستگی جهانی است به دلیل درد مشترکی است که همگان با آن موجه شده­اند. همبستگی اجتماعی قبل از کرونا در مسیر جهانی شدن بود اما اکنون صحبت از این است که کرونا ویروس پایانی بر روند جهانی شدن است. چهارمین پیامد احساس غربت و تنهایی انسان، در نخستین ده­های قرن بیست و یکم است. دلیل این احساس غربت این است که علم و فناوری در رهایی بشر از مشکل به وجود آمده، ناتوان است. پنجمین پیامد این است که کرونا در تعدادی از جوامع موجب شده توجه به دین و مذهب افزایش یابدکه خود این موضوع هم دلایل عدیده ای دارد ولی نتیجه آنها توجه به دین و مذهب است.

 پیشنهادهایی که برای تعاملات دوران پسا کرونا می­توان عرضه کرد بدین شرح است: از فضای مجازی برای توسعه روابط دو کشور استفاده شود، نظیر همین کاری که انجام می­شود. اندیشمندان روسی و ایرانی در حوزه همبستگی اجتماعی نوینی که در حال شکل گیری است، کارهای تحقیقاتی مشترکی انجام دهند و دستاوردهایی داشته باشند.

در حوزه دین و مذهب، اهتمام به معنویت گرایی که در مذهب ارتدکس و ایران زیاد است می­توان کارهای مشترکی انجام داد. اندیشمندان دو طرف بین نسبت علم و دین تبادلات علمی داشته باشند.

 سرگی مارگدانف استاد منطقه شناسی و سیاست خارجی دانشگاه دولتی علوم انسانی روسیه سخنران بعدی بود. وی در سخنان خود گفت: شاید در آینده سال 2020 را سال شیوع کرونا نامگذاری کنند این پدیده تنها موضوع اپیدمی­لوژیست­ها نخواهد بود بلکه دیگران نیز به آن می‌پردازند.کرونا ماهیت غیر سیاسی دارد اما تاثیر زیادی بر سیاست و اقتصاد و فرهنگ می­گذارد.

 گسترده ترین این نوع شیوع بیماری، آنفلونزای اسپانیایی بود که در سایه جنگ جهانی اول پنهان ماند. اگر چه ما اکنون در باره جنگ سرد صحبت می­کنیم اما عملیات نظامی‌گسترده ای نمی­بینیم. کرونا کشورها را تفکیک نمی­کند همه قربانی این بیماری هستند. موضوعی مورد مناقشه علوم تجربی و علوم انسانی همیشه این بوده است که تجربیون، دانشمندان حوزه‌های علوم انسانی را به انتزاعی و تجریدی فکر کردن، متهم می­کردند اما امروز این موضوع ابعاد انسانی قضیه را نشان داد، گرچه ذاتی تجربی دارد.

شیوع کرونا بر توسعه سیاسی کشورها تاثیر گذاشته است امروز موضوع مهم مورد بحث این است که کرونا چه چیزی را با خود آورد؟ آیا جهان آینده دیگری خواهد بود؟ خیلی‌ها می­گویند جهان آینده جهان دیگری است البته من نسبت به این ایده شک دارم. کرونا باعث مقابله بین کشورها نشد.کرونا باعث اتحاد هم نشد زیرا به سیاست خارجی و توسعه داخلی توجه نداشت. ما را با موقعیت جدیدی روبرو کرد.

 ایران در زمره اولین کشورهایی بود که با معضل کرونا روبرو شد. آمریکاییها که ادعای خیر بودن را داشتند و دارند، می­توانستند با لغو تحریم­ها امکان یک همکاری بشر دوستانه را فراهم کنند که نکردند. اما نمونه دیگر، کمک روسیه به ایتالیا بود که عضو اتحادیه اروپا و ناتو است ولی روسیه به این کشورکمک کرد. ما از کمک به کشورهای متحد خود سخن نمی­گوییم در مورد ایتالیا می­گوییم که عضو ناتو است.

شیوع کرونا نظم جهانی را تغییر نداد و بعید است که تغییر بدهد اما یک امکان را در برابر آدمی قرار داد یا همکاری یا  تشدید مقابله. می­توانیم برخی اصول را برای حل مشکلات مشترک بیابیم. مشکل بزرگ ما ارتباط است. ارتباطات مجازی از نوع ارتباط رویارو نیست اما ما توانایی تفکر داریم باید در این خصوص برای حرکت به جلو و همکاری فکر کنیم. انستیتو گفت و گوی تمدنها تفاوتها را به رسمیت می­شناسد و آن را به عنوان نقطه قوت به کار می­گیرد. ما باید ارزش­های وجودی خود را به رسمیت بشناسیم و برای بهتر شدن جهان مشترک کمک کنیم. در این مرحله مهم زندگی گفت و گوی راهبردی بسیار مهم است تا برای حل مشکل همدلی و همراهی کنیم.

آقای دکتر ایوبی دبیر کل کمیسیون ملی یونسکو در ایران در سخنرانی خود قدرت فرهنگ را در مقابله با کرونا یادآور شد. وی در سخنرانی خود گفت: ایران و روسیه دو کشور دارای فرهنگ و تمدن کهن هستند و این دارایی می­تواند در مقابله با کرونا به ما کمک کند. جدا از خسارت­هایی که کرونا به جامعه جهانی زد، اما دستاوردهایی هم داشت.

 بشر متوجه شد همه ما اعضای یک خانواده هستیم و سرنوشتمان به هم وابسته است. اگر در چین کسی عطسه کند ممکن است در آمریکا دیگری بیمار شود. پس سرنوشت ما به هم وابسته است. اگر ملتی بخواهد خوشبخت باشد باید بکوشد که این خوشبختی فراگیر باشد تا همه در خوشبختی او شریک شوند. اگر در گوشه ای از جهان فقر و فلاکت باشد همه جهان آسیب می‌بیند و این درسی برای کشورهای سلطه گری همانند آمریکاست.

دارایی مادی، بعد از انقلاب صنعتی مهمترین سرمایه بشری محسوب می­شود و فراوانی سرمایه، تبدیل به آرزوی بزرگ بشری و روح سرمایه داری بر همه چیز حاکم شد.

موضوع سرمایه‌های فرهنگی از دهه هفتاد مطرح شد که بحثی تازه بود. توجه به فرهنگ و هنر از جانب دولت­ها هم بحث تازه ای است. توجه جهان مدرن به فرهنگ و هنر به عنوان یک سرمایه موضوعی جدید است. ویروس کرونا ما را مجبور کرد که خانه نشینی اختیار کنیم. در این دوران مجبور شدیم به سرمایه‌های فرهنگی کتاب و سینما و موسیقی و... روی بیاوریم و ناگهان ارزش جهان فرهنگ و هنر بر همه ما آشکار شد. همه در خانه نشستیم کتاب خواندیم، فیلم تماشا کردیم و سراغ گم شده‌ها رفتیم و قدرت کلمه و تصویر و صوت را کشف کردیم. کرونا ما را متوجه این ارزش دارایی فرهنگیمان کرد.

ما برای مقابله با ویروس کرونا در پی یافتن واکسن و دارو بودیم اما در فرهنگ و هنر هم به روی مردم باز شد. موزه‌ها درهای خود را به روی مردم گشودند. ناشران کتابها را به اشتراک گذاشتند. فیلم ها در فضای مجازی در دسترس قرار گرفت. در همین ایام ارزش گفت و گوهای فرهنگی آشکار شد. تنوع و تکثر فرهنگی ما را به جهان تازه­ای رهنمون شد که تنوع آن، تحمل دوره  انزوای ناشی از کرونا را آسان کرد.

خانم اولگا تاراتینوا رئیس باغ موزه تزارها از سنت پترزبورگ، دیگر سخنران این برنامه بود. او سخنرانی خود را با معرفی باغ موزه تزارها شروع کرد و گفت نهاد موزه­ها در این ایام بیشترین خسارت را متحمل شده است. ما کوشیدیم که عدم دسترسی به موزه را در قالب فضای مجازی جبران کنیم. وی با نشان دادن ویدیویی بخشی از ارزشهای هنری این مجموعه و بخشهای مربوط به فرهنگ ایران را در موزه تزارها معرفی کرد و خواهان همکاری بین موزه ای بین موزه‌های ایران و روسیه شد وی گفت برای تکمیل اطلاعات در خصوص اشیائ ایرانی موزه نیازمند دانش متخصصان ایرانی هستیم.

 برای استفاده از فضای موزه، ما به فضای مجازی روی آوردیم . در دو ماه گذشته در قالب ده دیدار یک میلیون و هفتصد هزار بیننده از موزه ما دیدار داشته اند. نهاد موزه در این دوران به عنوان ابزاری درمانی مورد توجه قرار گرفت.

آقای سرگی زواناریف دبیر امور کشورهای خارجی اداره روابط خارجی کلیسای ارتدکس روسیه، سخنران بعدی بود. وی در سخنان خود ابعاد دینی و معنوی مواجهه با این ویروس را توضیح داد. این روحانی بلند پایه مسیحی گفت: این پدیده یکی از پر تلاطمترین رخدادهای دنیای اخیر است. مشکل شناختی نسبت به این پدیده وجود دارد و ما را وادار می­کند که مبانی زندگی انسان را مورد باز­اندیشی قرار دهیم. ما اکنون در خصوص اهداف و مبانی زندگی فکر می­کنیم. این پدیده نشان داد که جهان مادی چقدر آسیب پذیر است. یکباره ایده­آل­های معنوی جایگاه ویژه ای پیدا کردند. همدردی، محبت به دیگران و کمک به هم نوع، یکباره تجلی پیدا کرد. کرونا مشکل جدیدی به وجود نیاورد مشکلات قبلی را آشکار کرد. کلیسا همیشه می­گفت که مسیر فعلی بشر به سوی مادیات است. این پدیده ما را به جهانی غیر از ارزشهای مادی رهبری کرد. قهرمانان دیگری ظهور کردند دیگر ستارگان و سوپر استارهای پیشین در جایگاه قبلی نبودند. قهرمانان تازه ای پیدا شدند؛ پزشکان و پرستارانی که هر روز با این ویروس مبارزه می­کردند.

 صدای ویروس کرونا این بود که: لازم است صدای خودت را بشنوی.

 ظهور این امر اتفاقی نبود علامتی روشن برای همه ماست و ما لازم است صدای این سیگنال را بشنویم و جهان را بر مبنای تازه­ای بسازیم.این جهان دیگر، باید سرشار از عدالت و همبستگی و مهر نسبت به نیازمندان باشد. نباید جهان استانداردهای دوگانه یا تحریم باشد. ما باید از این حوادث درس بگیریم تا جلوی خطرهای جدی را بگیریم.

دکتر غلامعلی خوشرو  استاد دانشگاه ، سخنران بعدی بود. وی در سخنان خود گفت: من در خصوص ابعاد انسانی و جهانی کرونا صحبت می­کنم. این موضوع گر چه موضوعی بهداشتی است اما همه ابعاد زندگی بشر را تحت تاثیر قرار می­دهد. انسان از سویی با موضوع مرگ و حیات مواجه شده و از سوی دیگر به ضعف بنیادی خود پی برده است ما از سویی از ترس مبتلا شدن با این ویروس و از سوی دیگر، با موضوع ناقل شدن و دیگری را به کشتن دادن، مواجهیم. این گونه نیست که با رعایت دستورات بهداشتی از شر این ویروس خلاص شویم بلکه باید از  بسیاری از رفتارهای خود دست بشوییم غرور و طمع ورزی و ستم را از خود و جامعه دور کنیم و دست اندازی به طبیعت را  متوقف کنیم.

 در مورد آثار جهانی این ویروس باید گفت سه کشور آمریکا، انگلستان و فرانسه نیمی از مبتلایان را به خود اختصاص داده اند. به این ترتیب یکی از شعارهای آقای ترامپ که: اول شدن آمریکاست، در این موضوع محقق شده است.

 آمریکا به جای حمله به نهادهای بین المللی، همانند سازمان جهانی بهداشت، باید به همکاری­های بین المللی برگردد. اتفاقاتی که در سوریه و یمن و عراق و افغانستان می­گذرد نشان می­دهد که ما باید نگاهمان را به رخدادهای جهان عوض کنیم. آمریکا دو سال است از روش زانو بر گردن( روشی که پلیس آمریکا در مواجهه با شهروند سیاه پوست اعمال کرد و به مرگ او منتهی شد) درمقابله با ایران استفاده می­کند.

کرونا نشان داد که قدرت تخریبگر، توان مقابله با یک ویروس را هم ندارد چون این ویروس را نمی­شود بمباران کرد، بلکه با همکاری­های بین المللی این موضوع راه حل خود را پیدا می­کند و درمانی برای آن پیدا می­شود. همکاری دیپلماتیک مبتنی بر بهداشت جسم و روان، با  در نظر گرفتن روش زندگی جدید، باید همراه بشود، تا مشکل حل شود. بعد از کرونا عوامل اجتماعی و فرهنگی نقش بیشتری در شکل دادن به قدرت ایفا خواهند کرد، تا عوامل نظامی و قدرت تسلیحاتی.