نشست انجمن جغرافیایی روسیه با دکتر جلالی سفیر کشورمان در روسیه

جلالی: در جنگ تحمیلی 40 روزه آمریکا و رژیم صهیونیستی، جغرافیا به مثابه یک سلاح قدرتمند به ابزاری در دست ایران تبدیل شد که برخی آن را همانند سلاح هسته‌ای برای ایران تأثیرگذار دانستند.

   کاظم جلالی در جمع جغرافیدانان و پژوهشگران در انجمن جغرافیایی روسیه افزود: در واقع ما چاره ای نداریم جز اینکه ظرفیت های جغرافیایی خود را برای دفاع از کشور و پر هزینه کردن جنگ برای دشمنان به کار بگیریم. وی که سخنان خود را با عنوان «جغرافیا و سیاست؛ بازخوانی نظم جهانی در عصر گذار» در این نشست ارائه کرد و پس از آن پاسخگوی پرسش‌های حاضران و مخاطبان اینترنتی این رویداد بود،‌ تصریح کرد: یافتن این ظرفیت های جغرافیایی و اندیشه درباره نحوه استفاده از این ظرفیت ها درسی است که می‌توان از جنگ 40 روزه گرفت.

   سفیر ایران در روسیه گفت: وسعت سرزمینی ایران و بهره گیری هوشمندانه از ویژگی‌های جغرافیایی و عوارض طبیعی آن یعنی کویرها و کوه‌ها و پراکنده سازی سامانه‌های موشکی در این پهنه وسیع، در کنار بکارگیری موقعیت ژئواستراتژیک تنگه هرمز، عملاً برتری هوایی و فناوری مطلق فرامنطقه‌ای را بی‌اثر و موازنه قدرت جدیدی ایجاد کرد.

  جلالی افزود: در واقع چیزی که ما از آن با عنوان «پدافند غیر عامل» یاد می‌کنیم و عبارتست از بهره گیری صحیح از منطق جغرافیا برای به حداقل رساندن آسیب ها و افزایش تاب آوری، باعث شد جمهوری اسلامی ایران بتواند در مقابل امپراتوری فناوری آمریکا که دارای بزرگترین و پیشرفته ترین ابزارهای جنگی است مقاومت کند و پیروز شود. 

   سفیر ایران در روسیه با بیان اینکه در دنیای امروز، سیاست به شدت با ژئواکونومی و خطوط مواصلاتی گره خورده است، خاطرنشان کرد: اهمیت سیاسی مناطقی مانند تنگه هرمز و تنگه مالاکا یا باب‌المندب ناشی از موقعیت جغرافیایی آن‌هاست.

 وی یادآور شد: تغییرات اقلیمی و ذوب شدن یخ‌های قطب شمال نیز نمونه بارز دیگری است که چطور یک پدیده جغرافیایی، «گذرگاه شمال» را به یک محور جدید در رقابت‌های سیاسی و اقتصادی بین‌المللی تبدیل می‌کند. جلالی ادامه داد: جغرافیا تعیین می‌کند که کدام کشورها ضامن ثبات تجارت جهانی هستند و کدام کشورها می‌توانند اهرم‌های فشار را در دست داشته باشند.

    این دیپلمات ایرانی گفت: یکی از تجربیات ارزشمند در جنگ اخیر، آشکار شدن اهمیت حیاتی این امر بود که کشور نباید برای صادرات و واردت صرفا بر بنادر جنوب کشور تکیه کند بلکه باید ظرفیت های جدیدی را برای این امر پیش بینی کند. وی با اشاره به اینکه مسیر مراودات تجاری ایران با شمال کشور از جمله روسیه در واقع همان مسیر تاریخی است که در قرن 16 در دوره امپراطوری صفوی یکی از شاهراه‌های اصلی در تجارت خارجی ایران به شمار می رفت، گفت: در آن مقطع ایران به عنوان بزرگترین تولید کننده ابریشم در آسیا، محصولات خود را از طریق دریای خزر و رود ولگا و بندر آرخانگلسکایا به اروپا صادر می‌کرد و اقلامی را از همین مسیر به کشور وارد می‌کرد جلالی ادامه داد: بنابراین، کریدور شمال- جنوب در واقع بازیابی و احیای کریدوری است که از قرن‌ها پیش وجود داشته و امروز شاهدیم که ضرورت احیای آن بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود.

   در بخش پایانی این نشست در گفت‌وشنود با جغرافیدانان روس و در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر کریدور شمال – جنوب بر نتیجه جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران نیز گفت: با توجه به اینکه تهدیدهایی از سمت جنوب متوجه کشور ما است، این وضعیت فرصت بسیار خوبی برای روابط ایران و روسیه ایجاد کرده است. وی افزود: هرچند جنگ به نوبه خود پدیده بسیار بدی است اما فرصت‌هایی را نیز فراهم می‌کند؛ می‌توان گفت که گسترش روابط ایران و روسیه از جمله این فرصت‌ها بوده است و با چنین نگاهی، ما تلاش داریم که کالاهای اساسی مورد نیاز کشور خود را از روسیه تأمین کنیم.

   جلالی با بیان اینکه کریدور شمال – جنوب در قرن‌های گذشته از جمله در دوره حکمرانی صفویه در ایران، یکی از مسیرهای مبادلات تجاری کشورمان بود، گفت: می‌توان گفت که این کریدور هم‌اینک احیا شده و باید تقویت شود. وی با اشاره به روند ترانزیت کالا در مسیرهای شرقی، میانی و غربی کریدور شمال – جنوب، به قرارداد ایران و روسیه برای تکمیل حلقه مفقوده بخش ریلی مسیر غربی این راهگذر بین‌المللی اشاره کرد و گفت: با اراده دو کشور،‌ خط آهن رشت – آستارا به مسافت 162 کیلومتر ساخته خواهد شد و ظرفیت حمل‌ونقل کالا در این کریدور افزایش خواهد یافت.

   سفیر ایران در روسیه در پاسخ به پرسش دیگری نیز یادآور شد: امروز به خاطر جنگ اوکراین، مسیر تبادل کالا از کریدور شمال – جنوب به اروپا بسته است اما قرار نیست که مسکو و کی‌یف تا ابد با یکدیگر بجنگند، بالاخره هر جنگی روزی به پایان می‌رسد و ایده اولیه درباره تبادل کالا از این راهگذر بین‌المللی به اروپا محقق خواهد شد.

ستایش ملت ایران/ لزوم تأمین امنیت به دست کشورهای منطقه در ادامه این نشست، یکی از جغرافیدانان جوان روسیه خطاب به سفیر ایران گفت: با رشادت ملت شجاع ایران، تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به کشور شما متوقف شد؛ چه الگویی برای برقراری امنیت در منطقه باید ملاک عمل باشد تا دیگر چنین تجاوزی به ایران امکان پذیر نباشد؟ جلالی در پاسخ گفت: دو عنصر امنیت منطقه ما را تهدید می‌کند: نخست، حضور قدرت‌های فرامنطقه‌ای و دوم، کشورهایی که تصور می‌کنند امنیت، پدیده‌ای قابل خریداری و مقوله‌ای وارداتی است.

   وی افزود: تحولات پس از تجاوز نظامی‌به ایران نشان داد که دخالت قدرت‌های فرامنطقه‌ای، اوضاع را پیچیده‌تر می‌کند. این دیپلمات ایرانی یادآور شد: اکنون آمریکایی‌ها می‌گویند که می‌خواهیم تنگه هرمز را باز کنیم و حال آنکه تنگه هرمز قبل از تجاوز نظامی‌به ایران باز بود و این مسیر ترانزیت عملاً در نتیجه جنگ و مداخله نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی مختل شد.  

   وی خاطرنشان کرد:‌ برخی کشورها که فکر می‌کردند تأسیس پایگاه‌ آمریکا در آن کشورها، تأمین کننده امنیت آنها خواهد بود، اکنون باید به این درک رسیده باشند که چنین نیست و امنیت، خریدنی نیست؛ در چنین شرایطی، همه کشورهای منطقه باید به دنبال ساختار بومی امنیت منطقه‌ای باشند.

   جلالی اظهار داشت: ایران پیش‌تر پیشنهاد ایجاد ساختار امنیتی به نام هرمز را مطرح کرد و هم اکنون نیز به همه کشورهای منطقه توصیه می‌کنیم که امنیت منطقه را خود تأمین کنیم و نه با در پیش گرفتن سازوکارهای وارداتی. وی تأکید کرد: سازوکارهای تأمین امنیت به شکل وارداتی، بیشتر جنبه عکس عمل می‌کند و ضد امنیت است؛‌ امیدواریم که جنگ 40 روزه این درس را به همه آموخته باشد. سفیر ایران در روسیه در پاسخ به پرسش دیگری درباره امنیت حمل و نقل در دریای خزر نیز یادآور شد: به جز رخداد اخیر حمله تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی به بندر انزلی، هیچ پدیده و مشکل امنیتی در این دریا وجود نداشته است و مبادلات کالا با امنیت کامل در این پهنه آبی محصور در خشکی در جریان است.

   در بخش پایانی این نشست از جلالی خواسته شد که نام دو تن از جغرافیدانان حاضر در صحنه سیاست ایران را بازگو کند. سفیر ایران در روسیه در پاسخ از سردار سرلشکر سید رحیم صفوی دستیار و مشاور عالی فرمانده معظم کل قوا و محمد باقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس هیأت مذاکره‌کننده ایرانی در مذاکرات با آمریکا با میانجیگری پاکستان نام برد.

    در این نشست، شمار دیگری از شرکت‌کنندگان حضوری و مجازی به طرح پرسش‌ها خود پرداختند و سفیر کشورمان پاسخگوی پرسش‌های آنان بود. در این میان، یکی از هنرمندان روسی حاضر در این نشست با بیان اینکه به تازگی نمایش لیلی و مجنون اثر نظامی‌گنجوی شاعر بلندآوازه ایران را در مسکو به روی صحنه برده است، درخواست تداوم این رویداد فرهنگی با حمایت سفارت کشورمان را مطرح کرد. جلالی با استقبال از این پیشنهاد از رایزن فرهنگی کشورمان حاضر در این نشست خواست که مقدمات این امر فراهم شود.