مصاحبه سفیر ج.ا.ایران در مسکو با شبکه خبری روسیه24
کاظم جلالی سفیر ج.ا.ایران در مسکو با شبکه خبری روسیه24 در ارتباط با چندین موضوع مهم اعم از مدیریت داخلی و امنیت ملی کشورمان، تأثیر تحریمها و فشارهای خارجی، سیاست دفاعی و موشکی، همکاریهای بینالمللی و دوجانبه و همکاریهای فرهنگی میان دو کشور گفتگو نمود.
این مصاحبه شامگاه جمعه 24بهمن 1404 از این شبکه خبری پخش شد.
متن کامل این مصاحبه به شرح زیر است:
مجری:
از حضور شما در این گفتوگو سپاسگزارم. پیش از هر چیز، مایلم چهلوهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی را به جنابعالی و ملت ایران تبریک عرض کنم و برای جمهوری اسلامی ایران در مسیر تحقق جامعهای عادلانه و پیشرفت همهجانبه، آنگونه که مدنظر دارد و بدون فشار و مداخله خارجی، آرزوی موفقیت نمایم.
اجازه دهید گفتوگو را با موضوع معاهده جامع راهبردی که یک سال پیش میان دو کشور به امضا رسید آغاز کنیم. ارزیابی شما از روند اجرای این توافق چیست و تاکنون چه دستاوردهایی حاصل شده است؟ و چه آینده و دورنمایی برای آن میبینید؟
سفیر:
بسماللهالرحمنالرحیم.
من نیز از برگزاری این مصاحبه و فرصتی که در اختیار بنده قرار دادید و هم بخاطر تبریک چهلوهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی تشکر میکنم.
روابط ایران و روسیه وارد مرحلهی جدیدی شده با امضا موافقتنامهی همکاریهای جامع راهبردی که خوشبختانه پس از امضا آن در ژانویه 2025 در همان سال شاهد مراحل تصویب در پارلمانهای 2 کشور بودیم و از ماه اکتبر 2025 هم این موافقتنامه بین 2 کشور اجرایی شد.
در این چند ماهی که این توافقنامه به مراحل اجرایی رسیده است بسیاری از مقاد آن مورد توجه 2 کشور قرار گرفته است چه در عرصههای سیاسی و روابط 2جانبه، چه در عرصهی اقتصادی، عرصههای دفاعی، عرصههای زیست محیطی، آموزشی، اجتماعی، فرهنگی، تمامی اینها مورد توجه قرار گرفتهاند و در این مسیر حرکت میکنیم.
مجری:
جناب آقای سفیر ناآرامیهایی اخیرا در ایران رخ داد که مورد توجه همهی رسانههای جهان قرار گرفت. سوالی که هست آیا موفق شدید که کاملا آن را کنترل کنید و مهمتر از آن آیا نتایج مهم را پس از این داستان گرفتهاید؟
سفیر:
ببنید این ناآرامیها ابتدا باید بررسی کنیم چه بود و خدمت شما توضیح دهیم.
این ناآرامیها چند مرحله داشت. مرحله اول؛ ماهیت اعتراضی داشت و آن اعتراضات هم بر سر قیمت ارز و کاهش ارزش پول ملی و برخی از اعتراضات معیشتی مردم بود. این بخش از اعتراضات مورد پذیرش حاکمیت هم بود. برخی از بازاریان اعتراض را در تهران آغاز کردند. حتی مقام معظم رهبری هم که در سخنرانی که داشتند آن اعتراضات را وارد میدانستند. رئیس جمهور محترم ما هم گفتند که سریعا با بازاریان گفتوگو شود و مشکلاتشان تا حدی که میشود حل و فصل شود. حتی در داخل استانها هم که اعتراضاتی وجود داشت رئیس جمهورمان استاندارها را موظف داشت که با معترضین وارد گفتوگو بشوند.
این اعتراضات در حال رسیدن به نتیجه در جهت ایجاد یک دیالوگ و گفتوگو برای حل مسائل بود که در وسط این ماجرا ما با یک پدیدهی جدیدی رو به رو شدیم که مرحلهی دوم ایجاد شد. این مرحلهی جدید 2 روز و حداکثر 3 روز کشور را مشغول کرد. این مرحله حضور برخی از تروریستها و عناصری که از خارج کشور هم آموزش دیده بودند و هم به ایشان اسلحه داده شده بود صورت گرفت.
این افراد در گروههای 5 نفر، 10 نفر تا 15 نفر آموزش دیده بودند. سلاح در دست داشتند. جاهای مختلف را از جمله خانههای مردم، مغازهها، محل عبادت مردم یعنی مساجد و حتی 2 کلیسا را نیز آتش زدند. همچنین تعداد زیادی آمبولانس، اتوبوس، بانکها و فروشگاهها را غارت کردند. یعنی اتفاقاتی افتاد که اینها در حوزه فرهنگی و تمدنی ایران وجود ندارد.
مجری:
آقای سفیر، درست من متوجه میشوم، عملا تلاشی برای یک کودتای مسلح بود.
سفیر:
کاملا درست است. یعنی یک کودتا و شبیه انقلابهای رنگی و به تعبیر مسئولین ما شبه کودتا است. سلاحهای بسیار زیادی از اینها ما گرفتیم. دست خارجی کاملا پیدا است. اصلا نیازی نیست که دستگاههای جاسوسی و اطلاعاتی تحقیق کنند. در همان مقطع، برخی مقامات ایالات متحده آمریکا مواضعی اتخاذ کردند که بهروشنی از معترضان حمایت میکرد. حتی رئیسجمهور وقت آمریکا، دونالد ترامپ، در اظهاراتی اعلام کرد «کمک در راه است». چنین موضعگیریهایی معنایی جز تشویق و حمایت سیاسی از جریانهای ناآرام ندارد.
افزون بر آن، پیش از این نیز تهدید شده بود که در صورت برخورد نیروهای انتظامیبا معترضان، واکنشهایی صورت خواهد گرفت. در کنار این موارد، مقامات رژیم اسرائیل نیز بی پروا مواضع حمایتی خود را نسبت به معترضان اعلام کردند و این موضوع در رسانهها منعکس شد. و گفتند که ما در خیابانها در کنار مردم معترض و اغتشاشگر هستیم. همچنین برخی مقامات و شخصیتهای سیاسی در آمریکا، از جمله مایک پومپئو، بهطور علنی از اعتراضات حمایت کردند. مقادیر قابل توجهی سلاح نیز از آنان کشف شده است. اظهارات خود کسانی که دستگیر شده اند نیز موجود است که بخش زیادی از آنها گفته اند که ما با موساد ارتباط گرفته ایم.
با این حال، اکثریت قربانیان این بحران از نیروهای انتظامیبودهاند، زیرا پیش از وقوع بحران، دستوری برای تیراندازی به معترضان صادر نشده بود و تنها در واکنش به اقدامات خشونتآمیز معترضان، نیروهای امنیتی اقدام به دفاع کردند. برخی آسیبدیدگان از ناحیه پشت سر هدف قرار گرفتهاند که نشاندهنده ابعاد پیچیده حوادث است.
هر دولت در چنین شرایطی تلاش میکند تعداد قربانیان را به حداقل برساند و هدف اصلی، حفظ امنیت و کاهش تلفات است اما طرف مقابل به دنبال کشته سازی بود.
اما مرحله سوم مرحله آرام شدن اوضاع بود. چند روز پس از این حوادث تلخ که ملت ایران هم شدیدا عصبانی و نگران شده بودند تظاهراتی انجام دادند. برآورد خود ما این است که بالای 30میلیون از ملت در این تظاهرات شرکت کردند. دریغ از اینکه رسانههای غربی حتی بخش کوچکی از این تظاهرات را نشان داده باشند. به نوعی دیکتاتوری رسانه ای محکمی در دنیا وجود دارد. کسانی که از مردم و ملت خودشان حمایت میکنند از نظر امریکاییها از ملت و مردم نیستند و فقط معترضان و اغتشاشگرها را مردم می دانند. در روز ۱۱ فوریه که روز ملی ما است میلیونها شهروند به خیابانها آمدند ولی بازتابی در رسانههای خارجی نداشت.
مجری:
شما گفتید که در همان مرحله اول حوادث، دلایل واقعی برای تظاهرات صلح آمیز وجودداشت و گفتگو هم در حال شکل گیری بود. آیا الان برای حل آن مسایل نتیجه گیری و تصمیم گیری شده است؟
بله الان مسئولین به طور جدی در مورد این موضوعات اقدام میکنند. این مسایل را به دو بخش میتوان تقسیم نمود. بخشی مرتبط با خود ما است که در داخل کشور در حال مدیریت هستیم. در همین دوران دولت ما جراحی اقتصادی انجام داد. این جراحی به این شکل است که ما تاکنون ارزی به وارد کنندگان می دادیم با قیمتی بسیار کمتر از ارز بازار. در این ارز فسادهایی وجود داشت و سود آن به جیب مردم وارد نمیشد. دولت تصمیم گرفت که این یارانه را بجای واردکنندگان در انتهای زنجیره به خود ملت بدهد. لذا کالاها با قیمت ارز جدید میبایست وارد کشور شود. این موضوع طبعا موجب افزایش قیمت ها شد هرچند در میان مدت به نفع مردم میشود. این جراحی بود که طبعا درد و خونریزی داشت ولی کار دقیقی بود.
اما بخش دوم مشکلات؛ یکی از اندیشمندان منصف امریکایی گفت که تحریمهای آمریکا علیه مردم ایران و دخالت های بیهوده امریکا باعث ایجاد مشکلات اقتصادی شدید و افزایش قیمت دلار و کاهش ارزش پولی ملی ایران شده است و وضعیت دشوار فعلی اقتصاد ناشی از همین تحریمها است. در همین حال امروزه به ظاهرا برای مشکلات ملت ایران اشک می ریزند! پس در بخش دوم می فهمیم خود آنها این مشکلات را ایجاد کرده اند.
تحریمهای غیرقانونی و ظالمانه علیه شهروندان عادی، شرایط زندگی را بسیار سخت میکند. مردم ایران این موضوع را درک میکنند و برای همین در داخل خیابان از نظام خود حمایت میکنند.
مثالی برای شما از دوران کرونا بزنم. دولتها در آن زمان بودجههای کلان و امکانات مالی گستردهای را برای مقابله با مشکلات ناشی از کرونا اختصاص دادند، در حالی که آمریکا بیش از ۲۰۰۰ میلیارد دلار و برخی کشورهای اروپایی بیش از 700 میلیارد دلار و برخی 300 میلیارد دلار برای مقابله با کرونا هزینه کردهاند.
ما نیز با مشکلاتی مواجه بودیم، از جمله توقیف داراییهای ایران در بانکهای آمریکایی. وقتی از آمریکا خواستیم که بخشی از این داراییها برای خرید دارو و واکسن آزاد شود، اجازه ندادند.
در آن زمان ما 7میلیارد دلار در کره جنوبی داشتیم. اما امریکاییها اجازه ندادند.
در برخی دورههای بحران کرونا، بیش از ۷۰۰ نفر از هموطنان ما جان خود را از دست دادند، اما آمریکاییها هنوز مدعی هستند که میخواهند مردم ایران زندگی بهتری داشته باشند. مردم ایران این تجربه را فراموش نمیکنند و با موشک و... نمیتوان دموکراسی ایجاد کرد.
مجری:
اکنون که شما درباره دمکراسی امریکایی صحبت کردید (که دائما هم عادت دارند این دموکراسی را بر سر نیزه تحویل مردم دهند) گزارشهایی از ورود گروه دوم ناوهای نظامی امریکا به منطقه وجود دارد تا به اصطلاح خودشان با زور «مسئله ایران» را حل کنند، آیا نیروهای نظامی ایران آماده اند تا به این تهدیدها پاسخ دهند؟
سفیر:
کاملا آماده اند. شما حتما اظهارات نیروهای مسلح ما را رصد میکنید. شما می دانید ما در هنگام جنگ 12روزه هم آمادگی خیلی خوبی داشتیم. ولی فرقی میان آن زمان و امروز وجود دارد. آن روز عملیاتشان کاملا شیطانی و غافلگیرکننده بود. در ابتدای جنگ قبلی، وزیر خارجه ما برای شروع دوره ششم مذاکرات و رفتن به مسقط آماده بود. و انتظارها این بود که در جریان مذاکرات هیچ حملهای صورت نگیرد، اما آنها از فرصت غافلگیری سوءاستفاده کردند و این اصل یکبار جواب می دهد و اکنون ایران با نهایت دقت و هوشیاری در جریان مذاکرات عمل میکند.
مجری:
آیا همین خطر وجود دارد که در حین مذاکرات کنونی احتمال تکرار چنین وضعیتی باشد؟
سفیر:
احتمال این موضوع وجود دارد. وزیرخارجه ما هم در مصاحبه اخیر گفتند که نیروهای مسلح ایران برنامهریزی و اقدامات لازم را انجام میدهند و البته خود جنگ را آغاز نخواهند کرد، اما آماده پاسخ به هر گونه تجاوز هستند و در این مذاکرات هیچ فریبی از طرف مقابل به ما وارد نخواهد شد.
مجری:
آیا نیروهای مسلح ایران میتوانند علیه تجاوزات مسلحانه از خاک دیگر کشورها اقدام کنند؟
سفیر:
رابطه ما با همسایگان بسیار خوب است و قصد حمله ای نداریم اما اگر پایگاههای آمریکایی تهدیدکننده باشد، پاسخ لازم داده خواهد شد.
مجری:
آیا دولت های همسایه درک مشترکی در این زمینه پیدا کرده اند؟
سفیر:
بله همین موضوع که دولتهای دیگر امریکا را تشویق میکنند به مذاکرات در همین راستاست. ما رابطه بسیار خوبی با همسایگان خود داریم و کاملا همدیگر را درک میکنیم. آنها تماس های خوب و زیادی با رئیس جمهور ما و همزمان با رئیس جمهور امریکا داشته اند. هر روز وزارت خارجه همسایگانمان با وزیر امورخارجه ما صحبت میکنند. و همه به دلیل حل مسئله از طریق مذاکره است.
یک جمله کلیدی را رهبر معظم ما فرمودند. این جمله صرفا یک تهدید نیست بلکه بیان یک واقعیت است. اینکه اگر این بار جنگی آغاز شود این جنگ محدود نخواهد بود و منطقه ای خواهد بود. به این معنا که ایران از تمام قدرت های ابزار خود استفاده خواهد کرد.
مجری:
آیا با توجه به اینکه ایران در موضوع هسته ای و موشکی کوتاه بیاید امکان رسیدن به توافق وجود دارد. اسرائیل و امریکا هم دائما گفته اند که اگر در این حوزهها ایران کوتاه نیاید آنها وارد فاز سخت خواهند شد.
سفیر:
امکان توافق وجود دارد به شرط اینکه هیچ طرفی از الان مشخص نکند که به چه نتایجی قرار است برسیم. اسم آن مذاکره نیست و دیکته کردن است. مذاکره به معنای رسیدن به توافق است. اصل مشکل دو موضوع است: بحث هسته ای ایران و بحث تحریم های ایران. اگر منطقی نگاه کنیم قابل حل است.
ایران ثابت کرده است که به دنبال تولید سلاح هستهای نیست و این فتوای رهبری ما هم هست، اگر می خواست تا امروز اقدام کرده بود. در دکترین امنیتی ما بمب اتم جایگاهی ندارد. پس میتوان تحت نظارت های آژانس و امضای قرارداد و گفتگو حل کنیم.
بحث دوم موضوع تحریمهاست که در مقابل تحریم های ایران برداشته شود. اما موضوعات دیگر مانند بحث موشکی. این حوزه امنیت ملی کشور ماست. اما هدف، حمله به کشورها نیست؛ هدف، ایجاد قدرت بازدارنده برای تأمین منافع و امنیت ملی است. طبعا هیج کشوری در این ارتباط مذاکره نمیکند. زمانی این موضوع در مورد شما هم بود. می خواهند بدانند این موشک ها کجا تولید میشود و سپس به دنبال نظام بازرسی در همه جا می روند و گزارشهای دروغی مانند بحث هسته ای منتشر خواهد شد. و این آغاز یک سناریو است و طبیعی است که ما نمیپذیریم. ایران تولید موشکهای خود را ادامه میدهد، اما به سمت کسی شلیک نخواهد کرد.
ما از اول هم گفته ایم فقط در حوزه هسته ای مذاکره خواهیم کرد. ما عضو ان پی تی هستیم اما همین رژیم صهیونیستی عضو ان پی تی نیست و رسما هم میگوید دارای کلاهک هسته ای است اما با آن برخوردی نمیشود.
مجری:
یک سوال سخت می خواهم بپرسم. آیا امکان اینکه موضع ایران در خصوص داشتن سلاح هسته ای در یک آینده محتملی به دلیل حملات و فشارهای خارجی تغییر بکند؟
سفیر:
پاسخ آن در صلاحیت من نیست چون تصمیم گیر در این حوزه نیستم. اما آنچه متوجه میشوم فکر نمیکنم سیاست ایران تغییر کند چون ما قائل به این هستیم که ابزارهای قدرت چیزهای دیگری است.
مجری:
جناب آقای سفیر الان وارد بحث روابط دو جانبه بشویم، میدانیم که هفته آینده کمیسیون مشترک در تهران برگزار میشود، آیا امضای اسناد برنامههای همکاری وجود دارد ؟ آیا چه برنامههایی در پیش است؟
موضوع نیروگاههای با ظرفیت کم را قبلا توافق کردید، آیا احتمال دارد به دلیل حوادث اخیر که رخ داد تغییراتی در این برنامهها رخ داده باشد بین دو کشور؟
سفیر:
خیر؛ برنامه کمیسیون مشترک هفته آینده طبق روال انجام میشود، چند روز پیش هم ما یک جلسه ای در وزارت انرژی با وزیر محترم انرژی شما داشتیم و در مورد این موضوع صحبت کردیم، ایشان هم کاملا با قدرت فرمودند که کمیسیون مشترک در زمان خودش در تهران برگزار میشود.
همانطور که شما ذکر کردید کمیسیون مشترک دستور کار مفصلی دارد و سالی یکبار فرصتی ایجاد میشود که رؤسای کمیسیون مشترک دو کشور یک مروری بر کل روابط داشته باشند و یک فرصتی است که ارزیابی بشود که در روابط در کجا قرار داریم و چه موضوعاتی با قوت پیگیری شد و چه موضوعاتی کمتر پیگیری شد و نیازمند پیگیری با جدیت بیشتری هست. ما الان پروژههای بزرگی را در دست داریم:
یک بحث مربوط به کریدور است که یک بخش این کریدور راه آهن و آغاز ساختن رشت _ آستارا است. بخش دیگر دریایی و تقویت دریای خزر است، یک بخش راه آهن در شرق از قزاقستان و ترکمنستان است و یک بخش هم مربوط به رفت و آمد های جاده ای است. این اراده جدی رهبران دو کشور هست که بتوانیم این مسائلی کریدوری را با جدیت و سرعت به پیش ببریم.
یک بخش همکاریهای مربوط به حوزه انرژی است که ابر پروژه همان انتقال گاز روسیه از مسیر ایران است که ما داریم این موضوع را پیگیری میکنیم و در کنارش سرمایه گذاریهایی است که روسیه در میادین نفتی ایران انجام داده و اینها همانطور ادامه دارد و ما میادین جدیدی هم پیشنهاد کردیم.
بخشی از همکاریهایمان همانطور که ذکر کردید در زمینه انرژی صلح آمیز هسته ای است، ما یک تفاهم نامه ۲۵ میلیارد دلاری را سال ۲۰۲۵ با هم امضا کردیم که باید اجرایی کنیم و یک بخش آن به همین نیروگاههای با ظرفیت پایین که شما اشاره کردید مربوط میشود، الان بخش خصوصی ما هم وارد شده و در نیروگاههای هسته ای کار میکند و همین بخش خصوصیمان با بخش هسته ای و نیروگاهی شما مرتبط است و در حال پیگیری امور هستند.
همچنین سایر موضوعات در حوزه همکاریهای اقتصادی، پولی و بانکی، اوراسیا، تجاری، گمرکی، محیط زیستی و آموزشی و دانشگاهی و سایر موضوعات هست که هر دو طرف پیگیر این موضوعات هست و در جریان هست.
مجری:
به دلیل کاهش ارزش ریال و مشکلات اقتصادی آیا تاخیری در اجرای پروژهها رخ خواهد داد؟
سفیر:
خیر؛ اینها مربوط به آن حوزه نیست و ما الان در حوزه همکاریهای بین ایران و روسیه هیچ مشکلی نداریم و همچنین تاخیری نداریم و حجم تجارتمان هم روز به روز در حال گسترش است. اراده جدی مسئولین ایرانی این هست که کالاهای اساسی را ما از روسیه تأمین کنیم چون هم تضمین بیشتری برای ما دارد و هم از لحاظ اقتصادی برای ما مقرون به صرفه هست، لذا در زمینه خرید غلات و روغن و کالاهای اساسی بخش خصوصی ما هم به روسیه آمده و در این حوزه وارد شده است. آن بخشی هم که مربوط به تعهدات ایران است و ایران باید به روسیه صادر کند در حال انجام شدن است.
مجری:
جناب سفیر در مورد برنامههای فرهنگی میدانیم که برنامههای متعددی هست شما چه چیزی را مد نظر دارید؟
سفیر:
خوشبختانه مرکز فرهنگی روسیه در ایران در جریان سفر ریاست محترم کمیسیون مشترک افتتاح خواهد شد. ما روابط فرهنگی را باید قوت ببخشیم، روابط فرهنگی به این معناست که دو ملت باید بهتر و بیشتر همدیگر را بشناسند چون ما دو کشور بزرگ همسایه و تاثیر گذار در منطقه هستیم ولی باید اعتراف کنیم که شناختمان از یکدیگر کم هست، این مراکز فرهنگی میتوانند این شناخت را افزایش بدهند و اگر دو ملت خوب همدیگر را بشناسند روابط با ثبات تر خواهد شد، اگر پایه روابط بر فرهنگ و اقتصاد باشد ماندگارتر خواهد بود. سال ۲۰۲۵ هم هفته فرهنگی روسیه در تهران برگزار شد و در سال ۲۰۲۶ مجددا هفته فرهنگ ایران در روسیه برگزار خواهد شد و ما از الان پیگیر آن هستیم و داریم برنامه ریزی میکنیم.